Tsering Woeser
De Chinees-Tibetaanse schrijfster en dichteres Tsering Woeser (°Lhasa, 1966) publiceert voornamelijk in het Mandarijns. In 1999 debuteerde zij met de dichtbundel Xizang Zai (Leve Tibet). Haar Tibetaans dagboek (2003), met essays en proza waarin ze uitweidt over de gevolgen van de Culturele Revolutie voor de Tibetanen, werd meteen een bestseller in China. Nadien schreef ze nog over de Culturele Revolutie. In 2009 verscheen haar jongste boek De Sneeuwleeuw brult in het Jaar van de Muis: een Kroniek van de Gebeurtenissen in Tibet in 2008. Tsering Woeser werd in 2007 onderscheiden met de Freedom of Expression-prijs van de Noorse Schrijversunie en de prijs voor de Vrijheid van Meningsuiting van de Associatie van Tibetaanse Journalisten. Haar werk werd vertaald in het Engels, Frans, Tibetaans en Pools.
Tsering Woeser stamt uit een familie van toegewijde maoïsten. Haar hele jeugd had ze onvoorwaardelijke bewondering voor de Chinese leider. Maar dat veranderde toen ze Chinese literatuur ging studeren in het aangrenzende Sichuan, waar ze zelf tot een gediscrimineerde minderheid behoorde. Later hoorde ze van monniken wat hen bij de onlusten van 1989 in Tibet was overkomen. Een jaar later werd ze redacteur van een Chineestalig tijdschrift voor Tibetaanse literatuur. Op haar weblogs snijdt Tsering Woeser onderwerpen aan die in Tibet taboe zijn, zoals aids, prostitutie en milieuschade.
Toen ze zelf gedichten begon te schrijven en bovendien kritische, verboden boeken las, begonnen haar moeilijkheden. Haar werk belandde op de zwarte lijst en ze kreeg publicatieverbod. Het belette haar niet om een tiental boeken uit te geven, veelal in Taiwan. Robert Barnettt, Tibet-expert aan de Columbia-universiteit, noemt Tsering Woester “een dichteres die vergat om angst te hebben”. In Verboden geheugen nam Tsering Woester honderden door haar vader nagelaten foto’s op, waarop te zien is hoe soldaten van de Rode Garde snorretjes tekenen op de bovenlip van Tibetaanse monniken of hoe Tibetanen op een vrachtwagen worden geladen om te worden afgevoerd en vermoord.
In 2004 verhuisde Tsering Woeser met haar echtgenoot van Lhasa naar Peking, om “haar geweten als schrijver te volgen”. Ze krijgt voortdurend huisarrest opgelegd, kan niet aan een baan geraken en wordt op allerlei manieren gepest. Haar weblogs worden de een na de ander gesloten, maar telkens start ze er een nieuwe op. In 2008 begon ze een rechtszaak tegen de Chinese regering om de toelating te krijgen buiten haar eigen land te reizen. In augustus 2008 werd ze tijdens een familiebezoek in Lhasa gearresteerd omdat ze foto’s had gepubliceerd van militair en politieoptreden tijdens de Olympische Spelen. Ze werd gedwongen het huis van haar moeder te verlaten en terug te keren naar Peking.